Błaszkowski

Pochodzenie nazwiska BŁASZKOWSKI

Proces przyjmowania nazwisk rozpoczął się w Polsce w XV wieku, a zakończył u schyłku wieku XIX.
Trudno powiedzieć kiedy i w jakich okolicznościach obrali takie a nie inne nazwisko nasi przodkowie. Dlatego też doszukiwanie się związków pomiędzy naszą rodziną a niżej opisanymi osobami należy traktować z dużą dozą ostrożności.

Błaszki

Według słownika etymologicznego nazwisko BŁASZKOWSKI to rozwinięcie nazwy własnej miejscowości BŁASZKI.
Obecnie jest to małe miasteczko na trasie pomiędzy Kaliszem a Sieradzem, zbudowane na niewielkim wzniesieniu. Drogi prowadzące przez Błaszki przecinają się w centrum placu, na którym stoi kościół.

W poświęconej Błaszkom książce Księdza Kanonika Ryszarda Tuzina pod tytułem BŁASZKI „Wzgórze Anny” (Wielki Jubileusz A.D. 2000), w której posłużono się między innymi badaniami Henryka Podsiadły, tak oto wyjaśnia się pochodzenie miejscowości Błaszki:
Legenda o pochodzeniu miejscowości i jej nazwy głosi:
„Po zabójstwie Św. Wojciecha na ziemi Prusów, jeden z rycerzy towarzyszącego mu orszaku imieniem BLASKO, powróciwszy do swej Ziemi był tak wstrząśnięty tym wydarzeniem, że postanowił dokończyć swego żywota w ciszy z dala od ludzi. Znalazłszy takie miejsce w pięknym gaju opodal płynącego strumienia, osiedlił się w zbudowanej przez siebie pustelni (...)
(...) Gaj tej jednak okazał się miejscem świętym, do którego mieszkańcy okolicznych borów byli niezwykle przywiązani, jeszcze nie dawno stała tu pogańska gontyna, w której ojcowie ich czcili swych bogów (...)
(...) Z czasem w pobliżu pustelni zakwitło życie, a po śmierci rycerza - osadę nazwano jego imieniem.”

Nie wyklucza się, że nazwa Błaszki wywodzi się może od blasku jakim pod wpływem promieni emanowała polana wśród ciemnych i starych borów, na której to polanie wyrosło osiedle ludzkie.
A być może nazwa bierze się od imienia posiadacza Błasza lub jak sądzę Błażeja. W wielu dokumentach często się zdarza błędny zapis naszego nazwiska, gdzie "sz" zastępowane jest fonetycznym "ż" (Błażkowski).

Jak można przeczytać w przywoływanym wyżej opracowaniu historia Błaszek sięga wieków średnich, ale istnienie skupiska ludzkiego niewątpliwe pamięta czasy pogańskie, o czym świadczą częste znaleziska urn i pierwotnych przyborów codziennego użytku na polach okolicznych wiosek.

Pierwsza wzmianka o Błaszkach pochodzi z 1386 r. W 1437 r. Arcybiskup Gnieźnieński Wincenty Kot podaje pierwszy opis Błaszek oraz informację o przysądzeniu beneficjum błaszek plebanowi Potworowskiemu, a w 1497 r. proboszczem w Błaszkach zostaje ks. Jan Łaski, późniejszy Prymas.
Ze wspomnianej wyżej pracy można dowiedzieć się ponadto, że w roku 1407 Marian Zaręba z Kalinowej kupił część Błaszek z prawem patronatu. Dziesięć lat później dokupił kolejny dział. Do 1468 r. Błaszki należały Koniecpolskiego a później do Jakuba z Krokocic, a po roku 1486 do Jana Zaręby.

Dzieje kościoła. W Błaszkach w 1779 roku była drewniana świątynia, 26.10.1779 został położony kamień węgielny pod nowy kościół. W 1789 odnowiony po pożarze (w 1787) oddany do użytku. Obecny kościół parafialny p.w. Świętej Anny, późnobarokowy, trzynawowy z kwadratową wieżą w fasadzie. W przedłużeniu naw bocznych dwie analogiczne zakrystie z lożami na pietrze. Urządzenie wnętrza jednolite z końca wieku XVIII, pięć ołtarzy, w tym dwa drewniane. W głównym ołtarzu obraz św. Anny z 1889 roku. Kościół konsekrowany 19 maja 1892 przez biskupa A. Bereśniewicza.

Pochodzenie nazwiska

Etymologiczne wyjaśnienie pochodzenia nazwiska prowadzi do wniosku, iż kolebką Błaszkowskich (a więc i najprawdopodobniej naszych przodków) jest ziemia wielkopolska. Potwierdzają to herbarze, zbiory, spisy nazwisk i rodów szlacheckich, które odpowiadają na pytanie kiedy i gdzie po raz pierwszy pojawiło się nasze nazwisko.

Najstarszą wzmiankę o nazwisku znajdujemy w książce pod tytułem „Spis Nazwisk Szlachty Polskiej”, Jerzy Sewer, Hr. Dunim Borkowski, Lwów 1887:
"...Błaszkowski herbu Łabędź z Błaszkowa w poznańskim. Odnotowano w 1511 (Łaski, Liber Beneficiorum)."
Jeżeli złożymy, że powyższa informacja dotyczy osoby pełnoletniej, to oznacza, iż nazwisko Błaszkowski pojawiło się już w XV w.

Nieocenioną kopalnią wiedzy o naszych przodkach stanowi opracowanie pod tytułem: „Teki Dworzaczka. Materiały historyczno-genealogiczne do dziejów szlachty wielkopolskiej XV-XX w.”, Bibloteka Kórncka PAN 1995-1997.
    Profesor Dworzaczek studiując między innymi księgi grodzkie i ziemskie Wielkopolski doszukał się czterech linii Błaszkowskich występujących na tym terenie w XVI-XVIII w:
  1. Pierwsza gałąź reprezentowana jest przez MACIEJA Błaszkowskiego ożenionego w roku 1537 z Agnieszką Szetlewska, która wydała na świat pięcioro dzieci: Jana, Tomasza, Walentego, Marcina i Barbarę.
    Maciej (zgon po 1564) + Agnieszka Szetlewska (ślub 1537)
    Jan (z.p.1574) Tomasz (z.p.1571) Walenty (z.p. 1596) Barbara (z.p.1692) Marcin (z.1581, ś. 1579)
    1. Zofia Bogusławska (ś. 1574) Dorota Osiłowska (ś. 1565)Bartłomiej Podbielski Jadwiga Kurowska
    2. Dorota Łukowska (ś. 1588)
    Stanisław (z.p. 1645) Jan (z.p. 1612,ś.1610) Franciszek (z.p. 1635) Sebastian (z.p. 1610)
    Katarzyna Jaroszewska Anna Konecka Ewa Jaroszewska (ś.1619) Katarzyna Wierzejewska
    Ewa Bogucka
    Tomasz (z. 1663,) Wojciech Maciej (z.p. 1658, ś. 1652)NN
    Barbara Janowska (ś. 1619) (z.p. 1662) Marianna Kaczkowska / \
    Mikołaj Marianna
    Wojciech (z. 1662)Adam Krzysztof Ewa Stefan (z.p.1719, ś 1679) Wojciech (z.p. 1714) Anna(z.p.1640) (ś.1689)
    Marianna Zbierska (z.p. 1662) (z.p. 1651) (z.p. 1662) Katarzyna BorowskaKatarzyna Paweł Marianna Samuel
    Stawski Kłodzińska Wysiemierski
    Elżbieta
  2. Druga gałąź wywodzi się z nieznanego z imienia Błaszkowskiego, który pozostawił po sobie dwóch synów: WOJCIECHA ożenionego z Zofią Kęszycką oraz JANA, który został proboszczem parafii w Błaszkach (ok. 1583 –1589 r.). Obie linie łączą się w 1714 (ślub Katarzyny i Wojciecha).
    NN NN (ślub około 1530)
    Jan Wojciech (z.p.1596) + Zofia Kęszycka
    Wawrzyniec (ś.1619) Stefan (z.p. 1673) Stanisław (z.p. 1623) Maciej (z.p.1650)
    Zofia Kowalewska Anna Bliźniewska Małgorzata Skrzetuska
    an (z. 1669, ś 1649) Walenty Stanisław (z. 1680) Zofia (z.1717) Marianna Stefan (1717) Jadwiga (1719) Anna
    Barbara Skrzetuska Marianna Gierszcz Łukasz Stawski Barbara Dunin Kazimierz Domarowski
    (ślub 1671) (ś. 1673)
    Jan (z. 1662) Stanisław Jadwiga Anna
    Marianna Gałczyńska (z.p.1680) Marianna Anna Teresa Katarzyna Barbara Józef Urszula Zofia Świętosław (1725)
    (1748) Marianna Ciszewska (ś. 1718) Teresa Karska (ś. 1748)
    Prokop (z.p. 1773) Zofia Antoni Anna Andrzej Józef Jadwiga Maciej Rozalia (1718)
    Wiktoria Parszewska (ś. 1754) (1773)(1711) (1760) (1719) (1717-52) Józef Potocki
  3. Trzeci ród, nieco późniejszy reprezentuje JAN, ożeniony z Marianną Wyrzyską. W 1716 r. mieszkali w miejscowości Chrzypsko Małe i Wielkie, gdzie urodził im się syn Jakub. Poza Jakubem doczekali się jeszcze Józefa i Ewy.
    Jan + Marianna Wyrzyska
    Jakub (1716-70) Chrzypsko Małe i Wielkie Józef Ewa
    Julenta Markwart (ś. 1764) (z.p.1749) (z.p.1719)
    Józef (1770) Michalina (1770) Franciszek (1710)
  4. W swoim opracowaniu prof. Dworzaczek wymienia również MIKOŁAJA ożenionego z Barbarą Bodzewską.

Nasze nazwisko pojawia się ponadto w dziele: „Nieznana Szlachta polska i jej herby”, Wiktor Wittyg, 1908.
"...Błaszkowski herbu Abdank - w roku 1571 w imieniu klasztoru Mogilskiego wyciska swą pieczęć przy opłacie poboru ze wsi Moniaczkowice woj. krakowskie".
A także w pozycji „Herbarz Polski wg Niesieckiego”, poszerzony przez K. Łodzia-Czarnieckiego, Gniezno 1881-1882:
"Błaszkowski herbu Łabędź - Stefan z poznańskiem pisał się na elekcyję Władysława IV (1632-1648); Mikołaj kustosz żmudzki był proboszczem w domu proffessów w Wilnie u św. Kazimierza, brat jego kanonik smoleński, kanclerz diecezji wileńskiej (1645), w zakonie jezuickim rządził kolegium braunsberdzkim i prowincyją litewską. Józef w Kaliskiem (1697)".
Wymieniony wyżej Stefan to prawdopodobnie syn Wojciecha z drugiej gałęzi prof. Dworzaczka.

Wzmiankę o naszym nazwisku możemy znaleźć również w książce:
Zbiór nazwisk szlachty, Piotr Nałęcz Małachowski, Lublin 1805 (1790):
"...Błaszkowski herbu Łabędź".
oraz w opracowaniu pod tytułem: Rody ziemiańskie XV i XVI wieku zestawione według dzielnic, w których były osiedlone. J. Krzepela, Kraków 1930.
"...Wielkopolska (...) Błaszkowski h. Łabędź."

Najprawdopodobniej w XVIII wieku Błaszkowscy pojawili się na Pomorzu, gdzie obecnie występują najliczniej, szczególnie w pasie Bydgoszcz-Chojnice-Bytów-Gdańsk. W jednej z rodzin do dnia dzisiejszego znany jest przekaz, wedle którego Błaszkowscy mieszkający od dawien dawna w centralnej Polsce, z nieznanych bliżej powodów zostali zmuszeniu do pozostawienia majątku i przeniesienia się na północ w okolice Torunia.

Kataster kontrybucyjny Prus Królewskich z 1772/1773 (R. Drefs), tak zwane "Marburger Auszüge" katastru kontrybucyjnego Prus Królewskich z 1772/1773 r.*) wymienia pięciu Błaszkowskich, w tym:
1)dwóch zamieszkałych we wsi MROCZENKO (10 km na południowy wschód od Nowego Miasta Lubawskiego): WALENTY, i nieznana z imienia kobieta,
2)dwóch zamieszkałych w BRZESNAU k/Tczewa: obaj o imieniu JAN, oraz
3)jeden – WOYT.(?) w ZUCHDAMM k/Gdańska .
*) (Po zajęciu Prus Królewskich oraz części Kujaw i Wielkopolski przez Prusy w wyniku pierwszego rozbioru Polski w 1772 r. nowe władze szybko rozpoczęły przygotowania do przeprowadzenia na nowonabytych terytoriach katastru kontrybucyjnego. Z polecenia Fryderyka II akcją tą kierował tajny radca Rembert Roden. Oszacowanie dochodów ludności stanowić miało podstawę do wprowadzenia na tych terenach pruskiego systemu podatkowego. W latach 1772/1773 nad tym zadaniem pracowały trzy komisje, w skład których wchodziło około 60 urzędników i 40 mierniczych. Dla każdej miejscowości opracowano wzór kwestionariusza zawierającago 91 punktów.
Efektem działań komisji był m. in. spis ludności wymieniający jednak tylko głowy rodzin, a nie wszystkie osoby zamieszkujące daną miejscowość. Większość z zarejestrowanych głów rodzin to mężczyźni, choć w gronie tym napotykamy także z rzadka na kobiety. Najwięcej przypadków, w których pojawiają się kobiety dotyczy wdów. W tym wypadku spis zawiera zwykle także nazwisko zmarłego męża. Niestety dla wielu z wymienionych kobiet nie podano nazwisk, to samo dotyczy także mężczyzn-Żydów i w pewnej mierze ludności narodowości polskiej. Ważnym elementem zawartych w katastrze danych jest także liczba dzieci. Ilość dzieci żyjących w 1772 r. określono poprzez same tylko liczby, w większości wypadków dokonano rozróżnienia na dzieci w wieku poniżej i powyżej 12 lat.
Wartość źródłowa katastru kontrybucyjnego z 1772 r. była wielokrotnie omawiana przez różnych historyków niemieckich i polskich. Na końcu wstępu podajemy bibliograficzne zestawienie najważniejszych prac tego rodzaju. Plik z danymi nazwisk zaczynającymi się od litery "BL"
Dzieje zbiorów archiwalnych zawierających materiały katastru kontrybucyjnego same w sobie stanowią odrębną i interesującą historię. W różnych czasach wiele z tomów katastru wielokrotnie przenoszono z jednego archiwum do drugiego. Tak czy inaczej większość przetrwało dwie wojny światowe. Osiemnastowieczne kopie oryginalnych źródeł dla Prus Królewskich znajdują się obecnie w Geheimes Staatsarchiv w Berlinie. Z kolei oryginalne tomy katastru fryderycjańskiego dla Okręgu Nadnoteckiego znajdują się w Archiwum Państwowym w Bydgoszczy. Nasza publikacja nie obejmuje jednak terenów nadnoteckich ponieważ nie otrzymaliśmy zezwolenia z Archiwum Państwowego w Bydgoszczy na umieszczenie tej części zbiorów w Internecie.
W latach dwudziestych XX wieku sporządzono wyciągi z tomów katastru dla Prus Królewskich. Efekty pracy archiwistów niemieckich - maszynopisy z tymi wyciągami - są dziś przechowywane w Instytucie Herdera w Marburgu. Ponad trzydzieści lat temu materiały te zmikrofilmowano. Sporządzone wtedy mikrofilmy przechowywane są w Archiwum Państwowym w Marburgu, niemieccy archiwiści zachowali też dodatkową kopię bezpieczeństwa. Trzecia z kolei kopia dostępna jest w Towarzystwie Naukowym w Toruniu.)
Zmikrofilmowany materiał zawiera tylko nazwiska i liczbowe zestawienia członków rodzin wliczając w to najemną służbę obojga płci. W pewnych przypadkach dane te są opuszczane. Materiał, który nie został zmikrofilmowany dotyczy liczby i rodzaju inwentarza żywego, narzędzi, budynków itp. Każdy typ badań społeczno-gospodarczych wymaga sięgnięcia do zbiorów przechowywanych w Berlinie i Bydgoszczy.)
Kolejne wzmianki pojawiają się w pierwszej połowie XIX. w i dotyczą już między innymi przodków istniejących do dzisiaj gałęzi, znajdujących się na naszej stronie.
    I tak pojawiają się:
  • RYBNO k/Nowego Miasta Lubawskiego do SOBOKLĘSZCZ
    WIT
  • OSETNO k/Nowego Miasta Lubwskiego
    ALBERT ur. ok. 1830, ożeniony z Marianną Binnert
  • PARCHOWO K/KARTUZ
    JAKUB ur. 1836 r. w Parchowie koło Kartuz. Ożenił się z Marianną Schotz
  • GRUDZIĄDZ:
    1.Christina Carolina BLASZKOWSKI - 2 maja 1824
    2.Jacob BLASZKOWSKI 7 stycznia 1827
    3.Friedrich Rudolph BLASCHKOWSKI - 11 lutego 1849
    4.Johann Ferdinand BLASCHKOWSKI - 31 maja 1852
  • LUZINO K/WEJHEROWA:
    1.Johann BLASZKOWSKI - 1 lipca 1849
    2.Johann BLASZKOWSKI - 29 stycznia 1838
    3.Michael BLASZKOWSKI - 16 grudnia 1838
    4.Anton BLASCHKOWSKI - 1 stycznia 1844
    5.Francisca Barbara BLASKOWSKI - 14 września 1851
  • GROSS BISLAW (Bysław 14 km od Tucholi pomiędzy Czerskiem a Bydgoszczą):
    1.Josephina BLASZKOWSKI - 22 marca 1868
    2.Catharina BLASZKOWSKI - 15 grudnia 1861
    3.Catharina BLASZKOWSKI - 19 lipca 1869
    4.Maryanna BLASZKOWSKI - 9 lutego 1851
    5.Michael BLASZKOWSKI - 1 października 1854
    6.Paul BLASZKOWSKI - 24 marca 1867
  • KARTUZY:
    1. Alexander BLASZKOWSKI - 25 lutego 1881
    2. Franz BLASZKOWSKI - 1855
  • KOŚCIERZYNA (BERENT):
    1.Antonina BLASZKOWSKI - 17 grudnia 1843
    2.Johann BLASZKOWSKI - 20 grudnia 1846
    3.CATHARINA BLASZKOWSKA - 30 kwietnia 1827
  • TUJSK nad Szkarpawą (ŻUŁAWY):
    1.Anna Maria BLASKOWSKI - 15 kwietnia 1714
    2.Anna Maria BLASKOWSKI - 8 grudnia 1737
  • LANGENFELD:
    1.Anna Maria BLASCHKOWSKI - 15 kwietnia 1806
    2.Eleonora BLASCHKOWSKI - 24 grudnia 1801
    3.Friedrich Carl BLASCHKOWSKI - 22 lipca 1776
    Gertrude BLASCHKOWSKI - 17 stycznia 1804
  • POZNAŃ:
    Adam BLASKOWSKI - 21 grudnia 1826
  • GDAŃSK:
    1.Albert Stephanus BLASCHKOWSKI - 14 sierpnia 1870
    2.Johann Stanislaus BLASCHKOWSKI - 24 maja 1868
  • NORDENBURG (Kryłowo Rosja, Obwód Kaliningradzki):
    1.Catharina BLASCHKOWSKI - 4 październik 1749
    2.Friedrich Carl BLASCHEOWSKI - 16 października 1801
  • WROCŁAW:
    Josephine VON BLASZKOWSKI - 14 marca 1815
  • BERLIN:
    Charlotte Louise BLASCHKOWSKY - 14 stycznia 1844
  • CHEŁMNO:
    Ferdinand Gottlieb BLASCHKOWSKI - 8 marca 1843
  • BOLKOWO:
    Gottlieb BLASKOWSKI - 10 kwietnia 1809
  • INNE:
    1.Gustav BLASCHKOWSKI - 20 października 1879
    2.Josef Alexander BLASKOWSKI - 20 listopada 1884
    3.John BLASKOWSKI - 6 lipca 1856, Niemcy
Duża grupa Błaszkowskich mieszka obecnie za granicą (w Ameryce,Francji). Ze względu na trudności w wymowie znaku diaktrycznego 'Ł' nazwisko zmieniło tam pisownię na Blaszkowski, Blaski, Vblaszkowski lub Zblaszkowski. Podobnie pod zaborem Pruskim pisano je rozmaicie np. Blaschkowski. Często zależało to wyłącznie od księdza (Niemca) który spisywał metrykę.
Więcej o naszych poszukiwaniach rodziny Błaszkowskich znajdą Państwo na stronie z mapą nazwiska (gniazda).
[STRONA GŁÓWNA]